Margarete van Porete ca.1250-1310

Margarete van Porete ca. 1250-1310

Mensen kunnen soms heel onbarmhartig zijn voor zichzelf. Dat geldt voor sommigen in onze tijd, maar ook in de tijd van Margarete Porete. Margarete heeft lang in strenge ascese geleefd, maar het heeft haar geen levensgeluk gebracht.

'De spiegel der simpele zielen'
Margarete wordt rond 1250 geboren in Valenciennes in Henegouwen. Wij weten zeer weinig van haar. Wel weten we nu dat zij de schrijfster is van de oudste mystieke tekst in het Frans 'De spiegel der simpele zielen'. Deze tekst is erg populair en wordt vertaald in het Latijn, Engels en Italiaans. Pas in 1946 wordt bekend dat deze tekst oorspronkelijk komt van Margarete van Porete. Het feit dat haar boek verboden werd en ze door de Inquisitie veroordeeld en op de brandstapel gestorven is, zal bij deze onbekendheid een grote rol gespeeld hebben.

Begijn
De tijd waarin Margaretre leefde, de dertiende en veertiende eeuw, wordt getekend door sektarische onrust, een groeiende kloof tussen burgers en een nauwelijks geschoolde bevolking. Temidden daarvan zijn de begijnen, onder wie Margarete, een stroming van fiere, eigenzinnige en ongebonden vrouwen, die weinig waardering vinden bij de officiële kerkelijke leiding en trouwens ook bij de bedelorden en predikorden van Franciscanen en Dominicanen.Veel religieus georiënteerde mannen en vrouwen uit die tijd lijken het slachtoffer te zijn geworden van de strijd tussen de gedemoraliseerde wereldlijke en kerkelijke leiders. Margarete was daar slechts één van.

1309 Boek Margarete veroordeeld
Ofschoon het ons niet duidelijk wordt waarom, wordt haar boek temidden van deze spanningen veroordeeld in 1309. Aanvankelijk weigert Margarete om voor de inquisiteur te verschijnen. Later weigert ze in een verhoor de eed af te leggen en te antwoorden op de haar gestelde vragen.

1310 Brandstapel
Margarete is een bevlogen vrouw, die ten prooi valt aan allerlei kerkpolitieke verwikkelingen en vormen van machtsspel. Het had zover niet hoeven komen. Als mystica legt zij een sterke nadruk op de werking van Gods Geest in het leven van mensen, zo zelfs dat het soms lijkt alsof zij een passieve houding goedkeurt. Voor haar is het belangrijkste zich te openen voor God om te leven in liefde. Maar is dat zo vreemd als anderen in haar tijd de activiteit van de ascese om naar God te reiken tot in het extreme beklemtoonden?

Dit alles leidt uiteindelijk tot haar veroordeling en tot de brandstapel. Zij sterft in Parijs op 1 juni 1310.